Het gevoel hebben dat je leven ertoe doet

Ernst Bohlmeijer is hoogleraar Mental Health Promotion aan de Universiteit Twente. In Flow Magazine van juli 2012 staat een interview met hem. Daarin zegt hij: “Vroeger lag het levenspatroon min of meer vast, je werd geboren in een dorp, je had een bepaald beroep dat je meestal van je vader of moeder overnam, er waren rituelen vanuit de kerk die voorschreven wat er van je verwacht werd en hoe je moest leven. De laatste vijftig jaar is er veel meer vrijheid gekomen, je kunt alle kanten op. Ik die dat in principe als winst, maar de individuele verantwoordelijkheid is ook groter geworden, en dat zorgt voor druk. Ik geloof erg dat je verantwoordelijk bent voor het leven dat je leidt. Niet zozeer in wat je overkomt, maar wel als het gaat over hoe je met omstandigheden omgaat. Daar liggen je mogelijkheden om te handelen. De filosoof Epictetus zei tweeduizend jaar geleden al: ‘Niet de omstandigheden veroorzaken ons leed, maar hoe wij daar tegenaan kijken en wat wij ermee doen’. Duizenden mensen maken hetzelfde mee en honderd van hen worden uiteindelijk somber en depressief. Dat zit voor een deel in je aanleg, maar ook in je visie. Tegelijkertijd ben ik er ook van overtuigd dat je niet alles zelf kunt. Je hebt de samenleving en de ander heel hard nodig. Als ondersteuning, maar ook als middel om jezelf te overstijgen.”
Even later vervolgt hij dat het belangrijk is om je bewust te worden van je waarden: “Dat is waar het jou om gaat. Uiteindelijk draait het om de vraag wat voor mens te wilt zijn.” Daarvoor kun je de volgende vragen beantwoorden:

  • Wat wil ik van het leven?
  • Waarom wil ik dat?
  • Wat zou ik dan bijvoorbeeld doen?
  • Wat zou mij dat opleveren?
  • Wat vind ik daar prettig aan?
  • Wat zou ik kunnen doen om daar gelijk mee te starten?

Ernst Bohlmeijer besluit: “We zijn niet gelukkiger geworden, ondanks de toegenomen welvaart. De individuele vrijheid heeft ons heel veel gebracht, maar kennelijk zijn we nog niet helemaal in staat om zelfstandig als vrij individu betekenis te geven aan ons leven. De psychologie van de levenskunst kan daarbij helpen en mensen in staat stellen om voor hun geviel een betekenisvol leven te leiden. Want uiteindelijk draait het daar om: het gevoel hebben dat je leven ertoe doet. Dat je ooit, als je terugkijkt, kunt denken: ik heb nergens spijt van.”